Naar startpagina
Preventie

Bloedafname: nuchter of niet? Voorbereiding en uitslagen

Moet u nuchter zijn voor een bloedafname? Cholesterol, glycemie, geneesmiddelen, verloop en uitslagen: onze tips in Anderlecht.

24 oktober 20266 min lezenDr. Selim Zenginprise-de-sang · a-jeun · analyse-de-sang

Nuchter of niet: het hangt af van het onderzoek

„Moet ik nuchter zijn voor een bloedafname?” Die vraag krijgen we vaak in Maison Médicale Parc Astrid in Anderlecht. Het antwoord hangt af van de gevraagde onderzoeken. Voor veel gewone onderzoeken hoeft u niet nuchter te zijn, bijvoorbeeld voor het HbA1c, dat het gemiddelde suikergehalte in het bloed over meerdere weken weergeeft. Voor andere onderzoeken blijven nuchter zijn of een vast tijdstip nodig: uw arts zegt het u wanneer hij het onderzoek voorschrijft.

Cholesterol: nuchter zijn is niet langer de regel

Lange tijd werd het lipidenprofiel (cholesterol en triglyceriden) nuchter bepaald. Sinds 2016 raden de European Atherosclerosis Society (EAS) en de Europese Federatie voor Klinische Chemie en Laboratoriumgeneeskunde (EFLM) aan om routinematig niet-nuchtere bloedstalen te gebruiken. Na een gewone maaltijd veranderen de waarden weinig: de triglyceriden stijgen hoogstens met ongeveer 0,3 mmol/L (26 mg/dL) en de LDL-cholesterol daalt met ongeveer 0,2 mmol/L (8 mg/dL). Die schommelingen zijn niet van belang voor de medische beslissing.

Een nuchtere bloedafname kan wel gevraagd worden, bijvoorbeeld als de triglyceriden hoger zijn dan 5 mmol/L (440 mg/dL) op een niet-nuchter staal, of als u gevolgd wordt voor zeer hoge triglyceriden.

Nuchtere glycemie: minstens 8 uur niet eten

Om de nuchtere glycemie (het suikergehalte in het bloed) te meten, mag u minstens 8 uur niets gegeten hebben. In de praktijk vraagt men u vaak om na de avondmaaltijd niet meer te eten en 's ochtends te komen. De Europese aanbevelingen over bloedafname stellen voor om, wanneer een nuchter onderzoek gevraagd wordt, 's ochtends tussen 7 en 9 uur te prikken, ongeveer 12 uur na de laatste maaltijd.

Hebt u diabetes die behandeld wordt met insuline of met bepaalde tabletten, dan kan nuchter blijven een hypoglykemie (een sterke daling van de bloedsuiker) veroorzaken. Vraag uw arts hoe u uw behandeling die dag moet aanpassen, en neem iets te eten mee voor na de bloedafname.

Wat mag u drinken? Wat vermijdt u beter?

  • Water mag, ook als u nuchter moet zijn: u mag gewoon plat water drinken.
  • Op de ochtend van een nuchtere bloedafname vermijdt u koffie, thee, energiedranken, roken en kauwgom.
  • Vermijd zo mogelijk alcohol en zware lichamelijke inspanning in de 24 uur ervoor.

Uw geneesmiddelen en onderzoeken op een vast tijdstip

Pas uw behandeling niet zelf aan. Vraag uw arts of u uw ochtendmedicatie vóór of na de bloedafname moet innemen. Bij een controle van de schildklier onder levothyroxine kan hij u bijvoorbeeld vragen uw tablet pas na de bloedafname in te nemen (lees ook ons artikel over hypothyreoïdie).

Sommige stoffen schommelen in de loop van de dag. Cortisol, een hormoon dat door de bijnieren gemaakt wordt, is het hoogst 's ochtends, tussen 7 en 10 uur, en het laagst rond middernacht. Voor dit soort onderzoek geeft uw arts u dus een vast tijdstip op.

Wat brengt u mee?

  • het voorschrift voor de bloedanalyse van uw arts, als u het op papier gekregen hebt;
  • uw elektronische identiteitskaart;
  • de gegevens van uw ziekenfonds (bijvoorbeeld een kleefbriefje);
  • de lijst van uw geneesmiddelen, zeker als u een antistollingsmiddel neemt (een geneesmiddel dat het bloed vloeibaarder maakt).

Zeg ons ook als u bang bent voor prikken of als u al eens onwel geworden bent bij een bloedafname: dan kunnen we u laten liggen.

Hoe verloopt de bloedafname?

In Maison Médicale Parc Astrid gebeuren de bloedafnames door ons verpleegkundig team, in de praktijk of aan huis, met vervoer naar het laboratorium. De verpleegkundige controleert uw identiteit en de aanvraag voor de analyses. U zit neer, bij voorkeur na enkele minuten rust. Soms wordt een stuwband rond de arm gelegd, minder dan een minuut. Knijp niet in uw vuist en open en sluit uw hand niet: dat kan sommige uitslagen vertekenen, zoals het kalium.

Druk daarna zachtjes op het verband, met de arm gestrekt en zonder hem te plooien: de arm plooien bevordert een hematoom (een blauwe plek). Blijf drukken tot het bloeden stopt, meestal tot 2 minuten, en tot 10 minuten als u een antistollingsmiddel neemt. Rust enkele minuten voor u vertrekt en eet iets als u nuchter was.

Vasovagale reactie en hematoom: goed om te weten, geen reden tot ongerustheid

Een vasovagale reactie is een reflexreactie van het lichaam, vaak uitgelokt door stress of angst voor de naald: zweten, bleek worden, een licht gevoel in het hoofd, soms kort het bewustzijn verliezen. Verwittig meteen de verpleegkundige als u zich niet goed voelt: die laat u gaan liggen en meestal gaat het snel over. Een kleine blauwe plek op de prikplaats komt vaak voor en is onschuldig. Neem contact met ons op als de arm duidelijk opzwelt, erg pijnlijk wordt, of als u tintelingen of krachtverlies voelt. Bij levensgevaar belt u 112; buiten onze openingsuren belt u de huisarts van wacht op 1733.

Wanneer en hoe krijgt u de uitslagen?

Het laboratorium bezorgt de uitslagen langs beveiligde elektronische weg aan de arts die de analyses voorgeschreven heeft. De meeste gewone analyses zijn binnen enkele dagen beschikbaar; sommige meer gespecialiseerde analyses vragen meer tijd. Uw arts laat u daarna weten wat de volgende stap is.

In het Brussels Gewest kunt u sommige uitslagen ook zelf online bekijken, als u toestemming gegeven hebt voor het delen van uw gezondheidsgegevens: op het portaal van het Brussels Gezondheidsnetwerk (Réseau Santé Bruxellois) of via Mijngezondheid/Masanté (website en app), met een digitale sleutel zoals itsme of uw elektronische identiteitskaart. Elke zorgverlener beslist wat hij publiceert en vanaf wanneer; sommige gevoelige documenten zijn pas zichtbaar na een afspraak met uw arts.

Waarom uw arts u de uitslagen uitlegt

Naast elke uitslag staan referentiewaarden. Die zijn zo bepaald dat 95 % van de gezonde mensen erbinnen valt: voor een bepaalde analyse heeft dus ongeveer 1 gezond persoon op 20 een uitslag buiten die waarden. Hoe meer analyses er gebeuren, hoe groter de kans dat er één als „afwijkend” gemarkeerd wordt. Een afwijkende uitslag betekent dus niet altijd een ziekte, en een normale uitslag sluit niet alles uit.

Uw arts interpreteert uw uitslagen rekening houdend met uw leeftijd, uw klachten, uw behandelingen, uw vorige uitslagen en de omstandigheden van de bloedafname (nuchter of niet, tijdstip). Bij cholesterol bijvoorbeeld hangt de gewenste waarde af van uw globale cardiovasculaire risico, niet alleen van de gedrukte referentiewaarden. Indien nodig stelt hij een controle of een bijkomend onderzoek voor, zonder onnodige analyses te vermenigvuldigen.

Bloedafname aan huis

Kunt u zich niet verplaatsen door uw leeftijd, een ziekte of een handicap? Ons team voor thuisverpleging kan de bloedafname bij u thuis uitvoeren, met dezelfde regels voor de voorbereiding. Bespreek het met uw huisarts. Voor de uren van de bloedafnames in de praktijk kunt u terecht bij ons onthaal. Nog niet ingeschreven? Bekijk de pagina nieuwe patiënten.

Bronnen

Nagelezen en gevalideerd door

Lees ook

17 oktober 2026

Vitamine D in de winter: wie heeft een supplement nodig?

Vitamine D in de winter: waarom de huid er weinig aanmaakt, wie een supplement nodig heeft, welke dosis, wanneer testen en hoe u overdosering vermijdt.

Lezen
Inschrijven