Buikgriep: wat doen thuis en wanneer naar de dokter?

Een veelvoorkomende en zeer besmettelijke infectie

Buikgriep (gastro-enteritis) is een infectie van de maag en de darmen: diarree, braken, buikkrampen, soms koorts. Meestal is een virus de oorzaak: het norovirus kan iedereen treffen, het rotavirus vooral jonge kinderen. Minder vaak gaat het om een bacterie die via voedsel wordt overgedragen.

Buikgriep geneest meestal vanzelf. Het braken stopt doorgaans binnen 12 tot 48 uur. Bij jonge kinderen duurt de diarree vaak 5 tot 7 dagen en stopt ze meestal binnen 2 weken.

Het norovirus gaat gemakkelijk over van persoon tot persoon: via de handen, oppervlakken, voorwerpen, voedsel of braaksel. De klachten beginnen 12 tot 48 uur na de besmetting. U bent vooral besmettelijk tijdens de ziekte, maar het virus kan tot 2 weken in de stoelgang blijven en 2 tot 3 weken overleven in de omgeving (Sciensano). Het verspreidt zich dus gemakkelijk in gezinnen, de kinderopvang, zorginstellingen of op het werk, in Brussel en elders.

Het belangrijkste: uitdroging voorkomen

Het grootste risico is dat u te veel water en mineralen (zouten) verliest. Zuigelingen, jonge kinderen, ouderen en mensen met een chronische ziekte, zoals diabetes, zijn het kwetsbaarst.

Bij een gezonde volwassene die weinig vocht verliest, kan het volstaan om vaak kleine hoeveelheden water of bouillon te drinken. Bij grote verliezen, of bij iemand met een verhoogd risico, gebruikt u een orale rehydratieoplossing (ORS): een nauwkeurig mengsel van suikers en zouten, in zakjes te koop bij de apotheek, dat u oplost in de hoeveelheid water die op de verpakking staat.

Bij kinderen: kleine hoeveelheden, vaak

• Geef de ORS in kleine slokjes, met een lepeltje, een spuitje of de zuigfles, om de paar minuten.
• Na elke waterige stoelgang of elke braakbeurt raadt het BCFI ongeveer 60 tot 120 ml aan als het kind minder dan 10 kg weegt, en 120 tot 240 ml als het meer dan 10 kg weegt.
• Braakt uw kind, stop dan niet: ga trager verder.
• Ga door met borstvoeding, op vraag, en geef de gewone flesvoeding zonder ze aan te passen.
• Zodra uw kind honger heeft, biedt u de gewone maaltijden aan in kleine porties: vasten of een speciaal dieet is niet nodig.

Wat u beter vermijdt

• Frisdrank, cola, vruchtensap en energiedrank om een kind te rehydrateren: ze vervangen geen ORS.
• Loperamide bij kinderen (een geneesmiddel dat de darm vertraagt): gecontra-indiceerd onder 2 jaar, afgeraden onder 6 jaar. Nooit zonder medisch advies.
• Ibuprofen en andere ontstekingsremmers bij een kind dat braakt of diarree heeft: samen met uitdroging verhogen ze het risico op acute nierschade. Koorts hoeft niet altijd behandeld te worden; als de koorts uw kind hindert, kies dan voor paracetamol (zie onze pagina koorts).
• Geneesmiddelen tegen braken (metoclopramide, domperidon): volgens het BCFI wegen de risico's zwaarder door dan de voordelen, vooral onder 12 jaar.
• Antibiotica "voor de zekerheid": ze werken niet tegen virussen. De arts houdt ze voor specifieke situaties, zoals bloed in de stoelgang met koorts, of een verzwakte afweer.

Bij volwassenen: welke geneesmiddelen?

Rehydratie blijft de basis van de behandeling. Volgens het BCFI (Belgisch Centrum voor Farmacotherapeutische Informatie):

• kan loperamide de diarree verminderen, maar niet bij koorts met bloederige of slijmerige stoelgang; het kan verstopping geven;
• kan racecadotril het aantal stoelgangen verminderen, maar de plaats ervan is zeer beperkt;
• is de werkzaamheid van probiotica niet duidelijk aangetoond;
• verlicht paracetamol koorts of pijn en wordt het meestal goed verdragen.

Neemt u een langdurige behandeling (plaspil, geneesmiddel voor de bloeddruk of diabetes, ontstekingsremmer…) en bent u uitgedroogd? Bel uw arts om te weten of die enkele dagen aangepast moet worden. Stop niets op eigen houtje.

Uitdroging herkennen

• droge mond en tong;
• weinig of geen urine (bij een baby: minder natte luiers);
• ingevallen ogen;
• ongewone sufheid, een slap kind of juist een erg prikkelbaar kind;
• tekenen van ernst: snelle ademhaling, koude handen en voeten, een bleke of gevlekte huid.

Wanneer snel een arts raadplegen?

Neem dezelfde dag contact op met uw huisarts als:

• de zieke een zuigeling van minder dan 6 maanden is;
• u tekenen van uitdroging ziet;
• het braken blijft terugkomen en vocht niet binnenblijft, het kind weigert te drinken, of het braaksel groen is;
• er bloed of slijm in de stoelgang zit;
• de koorts hoog is (bij kinderen: 38 °C of meer onder 3 maanden, 39 °C of meer daarna);
• de buikpijn hevig is of op één plaats zit, of de buik opgezet is;
• de persoon ouder of kwetsbaar is, een chronische ziekte of een verzwakte afweer heeft;
• de diarree na 7 dagen niet verbetert, of begonnen is na een reis.

Bel 112 bij sterke sufheid of moeilijk wakker worden, een bleke of gevlekte huid met koude handen en voeten, ademhalingsmoeilijkheden, een stijve nek of vlekjes op de huid die niet verdwijnen als u erop drukt. Buiten de openingsuren belt u de huisarts van wacht op 1733. Zie ook onze pagina spoed.

Hygiëne: besmetting beperken

• Was uw handen met water en zeep na het toiletbezoek, na het verschonen van een luier, en voor het koken of eten. Tegen het norovirus is zeep doeltreffender dan handgel op basis van alcohol, die handen wassen niet vervangt.
• Voorzie één handdoek per persoon.
• Reinig en ontsmet daarna het toilet en vuile oppervlakken, bijvoorbeeld met bleekwater (javel) verdund volgens het etiket.
• Was vuil linnen op 90 °C, of twee keer op 70 °C.
• De zieke maakt geen maaltijden klaar voor anderen.

Terug naar school, kinderopvang of werk

Blijf thuis zolang de klachten duren. Een kind gaat ten vroegste 48 uur na de laatste diarree of de laatste braakbeurt terug naar de kinderopvang of de school, met respect voor het reglement van de instelling. Geen zwembad gedurende 2 weken na de laatste diarree.

Werkt u in de voedingssector (keuken, restaurant, voedingswinkel)? Verwittig uw werkgever en wacht minstens 48 uur na het einde van de klachten voordat u het werk hervat. Werkt u in de zorg of met jonge kinderen, vraag dan raad aan uw werkgever of de arbeidsarts.

Het vaccin tegen rotavirus

In België beveelt de Hoge Gezondheidsraad aan om alle zuigelingen tegen rotavirus te vaccineren. Het vaccin wordt via de mond gegeven, in 2 of 3 dosissen naargelang het vaccin: op 8 en 12 weken, en voor een van de vaccins op 16 weken. De vaccinatie moet afgerond zijn voor de leeftijd van 6 maanden. Ze voorkomt doeltreffend de ernstige vormen en vermindert het aantal ziekenhuisopnames. Een zeer zeldzame maar ernstige bijwerking is mogelijk: darminvaginatie (een stuk darm dat in zichzelf schuift), vooral in de weken na de eerste dosis.

In Maison Médicale Parc Astrid

In Anderlecht geeft ons team u advies in het Frans, het Nederlands, het Engels en het Turks. Heeft een oudere of kwetsbare persoon moeite om te drinken, bel ons dan: de arts beoordeelt de situatie en, indien nodig, kan ons team voor thuisverpleging de opvolging thuis verzekeren.

Bronnen

• BCFI – Repertorium, 3.4 Anti-emetica en 3.6 Antidiarreemiddelen (2026)
• BCFI – Repertorium, 8.1 Koorts en pijn (2026)
• BCFI – Repertorium, 12.1.1.11 Vaccin tegen rotavirus (2026)
• Sciensano – Fiche Norovirus voor het grote publiek (2016)
• ESPGHAN/ESPID – Guidelines for the management of acute gastroenteritis in children in Europe (2014)
• NICE – CG84 Diarrhoea and vomiting caused by gastroenteritis in under 5s (2009)
• CDC – Norovirus Fact Sheet for Food Workers (2024)