Sonbaharda saç dökülmesi: normal mi?

Eylül, ekim… ve bir anda tarakta, duşta ya da yastıkta daha fazla saç görmeye başlarsınız. Dermatologlar bu durumu iyi tanır: çoğu zaman bu dökülme mevsimseldir, geçicidir ve saçlar yeniden çıkar. Bu yazıda mevsimsel dökülmeyi nasıl tanıyacağınızı, ne zaman doktora gitmeniz gerektiğini ve aile hekiminizin neleri kontrol edebileceğini bulacaksınız.

Günde kaç saç dökülmesi normaldir?

Her gün saç dökülmesi normaldir: ortalama olarak günde 50 ila 100 saç dökeriz, çoğu zaman farkına bile varmadan. Düzenli olarak günde 100'den fazla saç döküldüğünde anormal dökülmeden söz edilir.

Saç döngüsü nasıl işler?

Her saç telinin kendi yaşam döngüsü vardır ve komşularından bağımsız ilerler: bu yüzden saçlarımızın hepsini aynı anda kaybetmeyiz. Her saç teli üç evreden geçer.

1. 1. evre · anajenBüyümeSaç birkaç yıl boyunca, ortalama 4 yıl kadar uzar. Saçların yüzde 85 ila 90'ı bu evrededir.
2. 2. evre · katajenGeçişKısa bir evredir: saç kökü saç üretmeyi durdurur. Bu evrede yalnızca az sayıda saç bulunur.
3. 3. evre · telojenDinlenme, sonra dökülmeSaç yaklaşık 3 ay yerinde kalır, sonra dökülür ve yerini yeni bir saça bırakır. Yaklaşık her 10 saçtan 1'i dinlenme evresindedir.

Bu süreyi aklınızda tutun: bir olay birçok saçı aynı anda dinlenme evresine geçirdiğinde, dökülme ancak 2 ila 3 ay sonra fark edilir. Hekimler buna telojen efluvyum der: bütün başa yayılan, bazen korkutucu görünen ama genellikle geri dönüşlü bir dökülme.

Sonbaharda neden daha fazla saç dökülür?

Bu mevsimsel ritim ölçülmüştür. Zürih'teki dermatologlar 6 yıl boyunca 823 kadının saçlarını incelemiştir: dinlenme evresindeki saçların oranı en yüksek yazın, en düşük ise kış sonunda bulunmuştur (Kunz ve ark., 2009). Yaklaşık 3 aylık gecikme hesaba katıldığında, dökülme yaz sonunda ve sonbaharda daha belirgin hale gelir. Başka bir ekip, 2004–2016 yılları arasında 8 ülkede saç dökülmesiyle ilgili Google aramalarını incelemiştir: tüm ülkelerde aramalar yazın ve sonbaharda daha fazladır (Hsiang ve ark., 2017). Bunun kesin nedeni henüz bilinmiyor.

1. YazDaha çok saç dinlenmedeTelojen evresindeki saçların oranı en yüksek düzeye ulaşır.
2. Yaz sonu ve sonbaharDökülme fark edilirYaklaşık 3 ay sonra bu saçlar dökülür.
3. KışSakinleşmeDökülme azalır; kış sonunda dinlenmedeki saç oranı en düşük düzeydedir.

Ne zaman doktora gitmelisiniz?

Sonbahar dökülmesi genellikle tedavi gerektirmez. Yine de aşağıdaki durumlardan birini kendinizde fark ederseniz aile hekiminizle konuşun:

• 3 aydan uzun süren ya da artan bir dökülme;
• saçsız, kel bölgeler;
• açılan bir saç ayrımı, tepe bölgesinde seyrelme ya da incelen saçlar;
• erkeklerde şakaklarda derinleşen açılma veya tepede seyrelme;
• kaşınan, kızaran ya da kepeklenip pullanan bir saçlı deri;
• aşırı yorgunluk, bol adet kanaması veya hızlı kilo kaybı;
• hamilelik, yakın zamanda doğum ya da yeni başlanan bir ilaç;
• son aylarda ateşli bir hastalık (grip, COVID…), bir ameliyat veya ağır stres.

En sık nedenler nelerdir?

Mevsim tek açıklama değildir. Aile hekiminizin değerlendirdiği başlıca olasılıklar şunlardır.

Demir: sık görülen ve kolayca kontrol edilen bir eksiklik

Demirin saç dökülmesindeki rolü hâlâ tartışmalıdır; ancak demir eksikliği bir kan tahliliyle (tam kan sayımı ve demir depolarını gösteren ferritin) kolayca saptanır ve tedavi edilebilir. Ferritin enfeksiyon veya iltihap sırasında yükselir: bu nedenle “normal” bir sonuç eksikliği her zaman dışlamaz ve sonucu doktorunuz yorumlar.

Tiroit

Az çalışan ya da fazla çalışan bir tiroit, yaygın saç dökülmesine yol açabilir. İlk yapılacak tahlil, tiroidi yöneten hormon olan TSH'dir (hipotiroidi yazımıza da göz atabilirsiniz).

Vitaminler ve takviyeler: dikkatli olun

Saç dökülmesi olan kişilerde bazen düşük D vitamini veya çinko düzeyleri bulunur; ancak bunların dökülmenin nedeni olup olmadığı bilinmiyor ve bir takviyenin saçları yeniden çıkardığına dair kanıtlar zayıf. Doktorunuz bu değerlere ancak durumunuz gerektiriyorsa bakar. Kanıtlanmış bir eksiklik yoksa demir, vitaminler ve “saç takviyeleri” genellikle işe yaramaz (kışın D vitamini yazımıza da bakabilirsiniz).

Kalıtsal kellik (androjenetik alopesi)

Kalıcı saç kaybının en sık nedenidir ve hem erkeklerde hem kadınlarda görülür: saçlar zamanla incelir. Erkeklerde önce şakaklar, sonra tepe bölgesi açılır; kadınlarda ise başın üst kısmı seyrelir ve saç ayrımı genişler. Tedaviler vardır: losyon veya köpük şeklinde minoksidil, erkeklerde de finasterid. Bu tedaviler erken başlandığında daha iyi sonuç verir ve yalnızca kullanıldıkları sürece etkilidir.

Saçkıran ve saçlı deri hastalıkları

Saçkıranda (alopesi areata) saçlar çoğu zaman birkaç ay içinde kendiliğinden yeniden çıkar, ancak doktora danışmak faydalıdır. Kaşıntı ve pullanma ise seboreik dermatiti, sedef hastalığını ya da saçlı deri mantarını (tinea) düşündürür; bu mantar enfeksiyonu ağızdan alınan bir ilaçla tedavi edilir.

Tıp merkezimiz sizin için neler yapabilir?

Anderlecht'teki Maison Médicale Parc Astrid'de aile hekiminiz, saç dökülmenizin nedenini sizinle birlikte araştırır; Fransızca, Felemenkçe, İngilizce veya Türkçe.

1. Doğru sorular. Ne zamandan beri? Her yerde mi, yer yer mi? Önceki 3 ayda neler yaşandı? Adet düzeniniz, beslenmeniz, ailede benzer durumlar.
2. Saçlı derinin muayenesi. Dökülmenin dağılımı, kel bölgeler, kızarıklık, pullanma, saçların kalınlığı.
3. Çekme testi. Doktor elli kadar saçtan oluşan küçük bir tutamı parmaklarının arasına alır ve hafifçe çeker. Birkaç saçtan fazlası (pratikte 4–6'dan fazla) gelirse dökülme aktiftir. Hızlıdır ve acıtmaz.
4. Gerekirse kan tahlili. Herkese yapılan standart bir “saç tahlili” yoktur: tahliller yanıtlarınıza ve muayeneye göre seçilir. Çoğu zaman tam kan sayımı, ferritin ve TSH; durumunuza göre D vitamini, çinko, B12 vitamini veya folat. Hemşire ekibimiz kan alma işlemini merkezimizde veya evinizde yapar ve örnekleri laboratuvara ulaştırır.
5. Sonuçların açıklanması ve takip. Doktorunuz sonuçları açıklar, bir neden varsa onu tedavi eder, kontrol önerir ve gerekirse bir dermatoloğun görüşünü ister.

Kayıtlı hastalar için: muayene sırasında ödeme yapılmaz; sağlık sigortası (mutualité) merkeze aylık sabit bir ücret öder (sabit ücret sistemi nasıl işler?). Henüz kayıtlı değil misiniz? Yeni hasta sayfamıza göz atın.

Peki saç için PRP?

PRP (trombositten zengin plazma) uygulamasında sizden biraz kan alınır, trombositleri yoğunlaştırmak için santrifüj edilir ve bu plazma saçlı deriye enjekte edilir. PRP en çok kalıtsal kellikte incelenmiştir. Son dönemdeki çalışma derlemeleri ortalamada saç yoğunluğunda bir artış gösteriyor; ancak sonuçlar çalışmadan çalışmaya çok değişiyor, uygulama protokolleri standart değil (hazırlık, seans sayısı, takip) ve kanıt düzeyi düşük olarak değerlendiriliyor.

En önemlisi: PRP mevsimsel saç dökülmesinin tedavisi değildir; bu dökülme kendiliğinden geçer ve saçlar tedavisiz yeniden çıkar. Saç dökülmesinde her zaman önce neden araştırılır.

Tıp merkezimizde aile hekimi olarak çalışan Dr. Selim Zengin, PRP dahil saçlı deri estetik tıbbını da tıp merkezinden ayrı bir yapıda ve sabit ücret (forfait) sistemi dışında uygulamaktadır: Zen. Médecine Esthétique.

Kaynaklar

• Kunz M. ve ark. – Seasonality of hair shedding in healthy women complaining of hair loss, Dermatology (2009)
• Hsiang E. Y. ve ark. – Seasonality of hair loss: a time series analysis of Google Trends data 2004–2016, British Journal of Dermatology (2017)
• Hughes E. C. ve ark. – Telogen Effluvium, StatPearls (2024 güncellemesi)
• Phillips T. G. ve ark. – Hair loss: common causes and treatment, American Family Physician (2017)
• American Academy of Dermatology – Do you have hair loss or hair shedding? (erişim: 2026)
• Gezondheid en Wetenschap – Haaruitval (2026)
• Kieling L. ve ark. – Is autologous platelet-rich plasma capable of increasing hair density in patients with androgenic alopecia? A systematic review and meta-analysis of randomized clinical trials, Anais Brasileiros de Dermatologia (2024)
• Georgiadis J. ve ark. – Platelet-rich plasma for androgenic alopecia, American Family Physician (2022)