Lage rugpijn: wat doen en wanneer naar de huisarts?

Een veelvoorkomend probleem, meestal onschuldig

Pijn onderaan in de rug, lage rugpijn genoemd, komt heel vaak voor: in België zegt ongeveer één op de vijf mensen in de voorbije twaalf maanden last te hebben gehad van aanhoudende rugpijn. Meestal gaat het om niet-specifieke lage rugpijn: de pijn komt van de spieren, gewrichten of ligamenten van de rug, zonder dat er een ernstige ziekte achter zit. Ze kan erg hinderlijk zijn, maar verbetert meestal vanzelf, binnen enkele dagen tot enkele weken. We spreken van chronische lage rugpijn als ze langer dan 12 weken duurt.

Actief blijven in plaats van in bed blijven

Lang in bed blijven helpt niet om te genezen, en inactiviteit kan het herstel vertragen. De Belgische richtlijn van het KCE (Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg) raadt aan om uw gewone activiteiten zoveel mogelijk voort te zetten:

• beweeg regelmatig, ook al is het rustig (wandelen, eenvoudige dagelijkse taken);
• is de pijn hevig, ga dan even liggen en begin daarna opnieuw te bewegen;
• breid uw activiteiten stap voor stap uit, naargelang wat uw rug toelaat;
• weet dat wat pijn bij het bewegen niet betekent dat u uw rug beschadigt.

De pijn verlichten

Warmte (warmwaterkruik, warmtekussen) kan de pijn en de hinder de eerste dagen wat verminderen, volgens een Cochrane-review. Gebruik warmte als aanvulling op bewegen, nooit rechtstreeks op de huid en niet terwijl u in slaap valt, om brandwonden te vermijden.

Geneesmiddelen zijn niet verplicht: ze helpen vooral om actief te blijven, in de laagste werkzame dosis en zo kort mogelijk.

• Ontstekingsremmers (NSAID's), zoals ibuprofen of naproxen: ze kunnen voor korte tijd overwogen worden als u ze verdraagt. Vraag eerst raad aan uw arts of apotheker als u ouder bent dan 65 jaar, ooit een maagzweer had, een nier- of hartziekte hebt, een bloedverdunner (anticoagulans of aspirine), een plaspil (diureticum) of bepaalde bloeddrukverlagende geneesmiddelen neemt, of als u zwanger bent (NSAID's worden afgeraden in het 2e trimester van de zwangerschap en zijn tegenaangewezen in het 3e). Soms is een maagbeschermer nodig.
• Paracetamol: alleen genomen doet het niet beter dan een placebo bij acute lage rugpijn. Het KCE raadt aan om het niet systematisch als enig geneesmiddel voor te stellen, en de Britse richtlijn (NICE) raadt het af als enige behandeling. Uw arts kan het wel combineren met een andere behandeling.
• Lichte opioïden: enkel als NSAID's tegenaangewezen zijn, slecht verdragen worden of niet werken, zo kort mogelijk, en niet systematisch bij chronische pijn.
• Spierontspanners (myorelaxantia): het KCE raadt ze niet aan, omdat hun voordeel klein is in verhouding tot hun bijwerkingen.

Een röntgenfoto of MRI? Meestal niet

Zonder alarmsignaal veranderen een röntgenfoto, een CT-scan of een MRI niets aan de behandeling of het verloop: het KCE en NICE raden systematische beeldvorming af. Ze wordt besproken bij een alarmsignaal, als belangrijke pijn na zes weken aanhoudt ondanks een goed gevolgde behandeling, of vóór een infiltratie of een operatie.

Als de pijn uitstraalt naar het been (ischias)

De pijn kan uitstralen naar de bil en het been, soms met tintelingen of een verdoofd gevoel: dat is radiculaire pijn, of ischias. Een zenuwwortel is geïrriteerd, bijvoorbeeld door een hernia. Ook deze pijn verbetert meestal binnen enkele weken, met dezelfde adviezen: actief blijven en de pijn verlichten. Blijft de pijn erg hevig, dan kan uw arts een infiltratie bespreken; een operatie wordt alleen besproken als andere behandelingen niet helpen, meestal na 6 tot 12 weken. Meld krachtverlies in het been of de voet snel.

Alarmsignalen (“rode vlaggen”)

Zelden vraagt rugpijn snel medisch advies.

Bel 112 of ga meteen naar de spoed bij:

• moeite met plassen, verlies van controle over urine of stoelgang;
• gevoelloosheid tussen de dijen, rond de geslachtsdelen of de anus (“rijbroekanesthesie”);
• duidelijk krachtverlies in een been of voet (de voet “valt”, het been begeeft het);
• hevige pijn na een zwaar trauma (val van een hoogte, ongeval);
• hevige pijn met koude of bleke voeten.

Contacteer uw arts nog dezelfde dag (buiten de openingsuren: huisarts van wacht via 1733) bij:

• koorts, rillingen of nachtelijk zweten;
• pijn na een val, ook een lichte, als u osteoporose hebt, al lang cortisone neemt of op hoge leeftijd bent;
• een verzwakte afweer of het inspuiten van drugs.

Raadpleeg zonder uitstel, in de dagen die volgen, als:

• u ooit kanker hebt gehad;
• u zonder reden gewicht verliest of ongewoon moe bent;
• de pijn 's nachts hevig is, constant is of geleidelijk erger wordt;
• het om een eerste rugpijn gaat vóór 18 jaar of na 55 jaar;
• de pijn na zes weken nog belangrijk is ondanks een goed gevolgde behandeling.

Wat de pijn kan doen aanslepen (“gele vlaggen”)

Sommige factoren verhogen het risico dat de pijn chronisch wordt:

• denken dat pijn betekent dat de rug beschadigd is, of verwachten niet te genezen;
• bang zijn om te bewegen en activiteiten vermijden;
• vooral rekenen op passieve behandelingen (rust, massage, warmte);
• stress, angst of een neerslachtige stemming;
• werk dat u als gevaarlijk voor uw rug ervaart, weinig steun, een overbezorgde omgeving of conflictueuze administratieve procedures.

Verbetert de pijn niet na ongeveer twee weken, dan kan uw arts dit risico inschatten met een korte vragenlijst en de opvolging aanpassen.

Kinesitherapie en oefeningen

In de eerste twee weken volstaat actief blijven meestal, zonder kinesitherapie. Houdt de pijn aan of is het risico op chronische pijn groter, dan is een begeleid oefenprogramma het belangrijkste onderdeel van de behandeling. Het wordt gekozen volgens uw noden en voorkeuren, want geen enkel type oefening is beter gebleken. Manipulaties, mobilisaties of massage kunnen helpen, maar alleen als aanvulling op oefeningen (manipulaties worden bij ischias best vermeden). Lendengordels, steunzolen, tractie en elektrotherapie worden niet aanbevolen.

In Maison Médicale Parc Astrid werken onze kinesitherapeuten ter plaatse, in overleg met uw arts, om samen met u een aangepast programma op te stellen.

Werk en medisch attest

Zo snel mogelijk het werk en uw activiteiten hervatten helpt bij het herstel: werken is vaak een eenvoudige manier om actief te blijven. Is uw werk een paar dagen te zwaar, dan kan uw arts een attest van arbeidsongeschiktheid opstellen, zo kort mogelijk, meestal tot de controleraadpleging. Een geleidelijke hervatting, met aangepaste taken of uren, kunt u bespreken met uw werkgever of de arbeidsarts.

Als de pijn langer dan drie maanden duurt

Bij chronische pijn is het doel om uw activiteiten geleidelijk te hervatten. Een programma dat oefeningen combineert met een psychologische aanpak van het cognitief-gedragsmatige type kan helpen. Onze psychologen kunnen u begeleiden om beter om te gaan met pijn, stress en de angst om te bewegen. Indien nodig verwijst uw arts u door naar een multidisciplinair revalidatieprogramma.

Uw huisarts in Anderlecht

In Maison Médicale Parc Astrid in Anderlecht onderzoekt uw huisarts u, zoekt naar alarmsignalen en past de behandeling aan uw situatie aan. Raadpleeg uw huisarts als de pijn u belet te slapen of uw activiteiten te doen, of als ze na twee weken niet verbetert. We ontvangen u in het Frans, het Nederlands, het Engels en het Turks.

Bronnen

• KCE – Klinische richtlijn rond lage rugpijn en radiculaire pijn, rapport 287 (2017)
• KCE – Lage rugpijn en radiculaire pijn: kernelementen van een zorgpad, rapport 295 (2017)
• Revue Médicale de Liège – Lombalgies et douleurs radiculaires : quelle prise en charge en 2018 ? (2018)
• BCFI – Gecommentarieerd Geneesmiddelenrepertorium, 9.1 NSAID's (2026)
• NICE – Low back pain and sciatica in over 16s, NG59 (2016, bijgewerkt 2020)
• Cochrane – Pharmacological treatments for low back pain in adults (2023)
• Cochrane – Superficial heat or cold for low back pain (2006)